Niet-reanimeren verklaring: gratis downloaden, rechten en geldigheid
Bij een hartstilstand raak je gemiddeld binnen tien seconden bewusteloos. Hulpverleners, of het nu een ambulancemedewerker is of een omstander, beginnen standaard met reanimeren, tenzij ze weten dat jij dat niet wilt. Die wetenschap bereiken ze alleen als jij je wens op tijd hebt vastgelegd en die wens ook ter plaatse zichtbaar is.
De niet-reanimeren verklaring is het juridische instrument waarmee je dit regelt. In Nederland is zo’n verklaring bindend voor hulpverleners op grond van de Wet op de geneeskundige behandelingsovereenkomst (WGBO). Maar een verklaring die in een la ligt of alleen in een dossier staat, werkt niet als je buiten bewustzijn op straat valt.
Op deze pagina lees je wat een niet-reanimeren verklaring precies is, welke juridische kracht ze heeft, hoe ze verschilt van een niet-reanimerenpenning, hoe je er een opstelt, en hoe je zorgt dat je wens ook in een acute situatie daadwerkelijk wordt gevolgd.
Wat is een niet-reanimeren verklaring?
Een niet-reanimeren verklaring, ook wel NR-verklaring, NTBR-verklaring of DNR-verklaring, is een schriftelijk document waarin je vastlegt dat je bij een hartstilstand of ademstilstand niet wilt dat hulpverleners proberen je hart of ademhaling kunstmatig te herstarten.
Concreet weigert de verklaring de volgende handelingen:
Borstcompressies (hartmassage)
Het ritmisch indrukken van de borstkas om de bloedcirculatie kunstmatig op gang te houden.
Defibrillatie (AED)
Het toedienen van een elektrische schok om het hart opnieuw in een normaal ritme te brengen.
Kunstmatige beademing
Het via mond-op-mondbeademing of beademingsapparatuur kunstmatig ventileren van de longen.
Intubatie
Het inbrengen van een beademingsbuis in de luchtpijp als onderdeel van geavanceerde reanimatie.
De verklaring heeft uitsluitend betrekking op deze handelingen bij een hartstilstand of ademstilstand. Ze zegt niets over andere medische behandelingen, tenzij je dat expliciet toevoegt als apart behandelverbod. Een niet-reanimeren verklaring is dus geen algehele weigering van medische hulp.
Wettelijke basis: artikel 7:450 BW
De juridische kracht van een niet-reanimeren verklaring vloeit voort uit artikel 7:450 lid 3 van het Burgerlijk Wetboek, onderdeel van de Wet op de geneeskundige behandelingsovereenkomst (WGBO).
Dit artikel bepaalt dat een hulpverlener de schriftelijk vastgelegde weigering van toestemming van een wilsbekwame patiënt van zestien jaar of ouder dient te respecteren, ook als die patiënt op het moment van handelen niet meer in staat is zijn wil te uiten.
Voor de geldigheid stelt de wet drie eisen:
1. Schriftelijk vastgelegd
De weigering moet op papier staan, gedateerd en ondertekend door de patiënt zelf. Een mondelinge mededeling aan een familielid is niet voldoende.
2. Herleidbaar tot de patiënt
De hulpverlener moet met voldoende zekerheid kunnen vaststellen dat de verklaring van de persoon voor hem afkomstig is. Een anonieme verklaring zonder naam biedt geen zekerheid.
3. Opgesteld tijdens wilsbekwaamheid
De patiënt moet op het moment van ondertekening in staat zijn geweest de informatie te begrijpen en de gevolgen van deze keuze te overzien.
Artikel 7:466 BW en de standaardregel
Zonder verklaring geldt artikel 7:466 BW: in spoedeisende situaties waarbij de patiënt geen toestemming kan geven, mag en moet een hulpverlener handelen in het veronderstelde belang van de patiënt, en dat betekent standaard reanimeren. Een geldige niet-reanimeren verklaring stelt artikel 7:466 BW buiten werking voor dat specifieke behandelverbod.
Niet-reanimerenverklaring versus niet-reanimerenpenning
Een niet-reanimeren verklaring en een niet-reanimerenpenning hebben dezelfde juridische status: beide zijn bindend op grond van artikel 7:450 lid 3 BW, maar ze werken in de praktijk in heel verschillende situaties.
De papieren verklaring: sterk in de medische setting
Een papieren niet-reanimeren verklaring wordt opgenomen in je medisch dossier via je huisarts. Via het Landelijk Schakelpunt (LSP) kan een waarnemend huisarts, bijvoorbeeld op de huisartsenpost, met jouw toestemming de samenvatting van je huisartsdossier raadplegen, waarin de niet-reanimerenafspraak kan zijn opgenomen. Het LSP deelt geen gescande verklaring. In een ziekenhuissetting leidt de verklaring tot een NTBR-aantekening in het zorgdossier, die het volledige behandelteam instrueert.
Het grote nadeel: buiten de medische setting is dit document niet beschikbaar. Een ambulancemedewerker die bij jou thuis of op straat arriveert heeft ter plaatse geen toegang tot je huisartsendossier. Hij kan via de meldkamer de huisartsenpost bereiken, maar dat kost kostbare tijd, want reanimatie begint immers binnen minuten.
De penning: sterk in acute buitensituaties
Een niet-reanimerenpenning draag je zichtbaar om je nek. Een hulpverlener ziet de penning direct bij aankomst, zonder enige opzoekactie. De herziene Richtlijnen Reanimatie in Nederland 2025 van de Nederlandse Reanimatie Raad (NRR) instrueren ook burgerhulpverleners (omstanders, BHV’ers, EHBO’ers) expliciet om bij een zichtbare penning niet te starten met reanimeren.
Welke niet-reanimerenpenning is rechtsgeldig?
Een gepersonaliseerde niet-reanimerenpenning met naam, geboortedatum, foto en handtekening is juridisch het sterkst. Hij geeft hulpverleners directe identificatiemogelijkheid en voldoet volledig aan de wettelijke eisen. Ook een niet-reanimerenpenning zonder persoonlijke gegevens is rechtsgeldig. Deze wordt gezien als een geldige schriftelijke wilsverklaring in de zin van art. 7:450 lid 3 BW, mits de wens duidelijk is en aannemelijk is dat het om iemands eigen keuze gaat.
De ideale combinatie
De meest robuuste bescherming krijg je door beide te combineren: de papieren verklaring staat in je medisch dossier en zorgt voor het NTBR-beleid in de zorgketen; de penning draag je dagelijks en zorgt dat ook in acute situaties buiten de zorg je wens direct zichtbaar en respecteerbaar is.
Stel je niet-reanimeren verklaring op en download gratis als pdf
Vul hieronder je gegevens in. Je ziet de verklaring direct ontstaan en downloadt hem als pdf of print hem meteen. Je gegevens blijven op je eigen apparaat: er wordt niets verstuurd of opgeslagen.
Je BSN is niet nodig voor de geldigheid. Het helpt alleen je huisarts om de verklaring aan je dossier te koppelen. Vul het alleen in als je dat zelf wilt.
Met een foto herkennen hulpverleners je meteen. Kies een foto en sleep om de uitsnede goed te zetten.
✓ Foto toegevoegd.
Teken met je vinger (telefoon of tablet) of met de muis. De handtekening komt meteen op de juiste plek, zowel in de pdf als bij het printen. Inscannen is niet nodig.
Een digitaal getekende of een met de hand gezette handtekening is allebei toegestaan. Je mag dit veld ook leeg laten en de geprinte of opgeslagen versie daarna met de hand ondertekenen.
Vul eerst je volledige naam en geboortedatum in. Zonder deze gegevens is de verklaring niet herleidbaar en dus niet geldig.
Voor de mooiste versie kies je Opslaan als pdf. Print je liever direct, zet dan in het printvenster de optie kop- en voetteksten uit.
Voorbeeld van je verklaring
Je verklaring verschijnt hier vanzelf.
Daarna belangrijk: maak je wens direct zichtbaarBij een hartstilstand telt elke seconde. Hulpverleners hebben geen tijd om naar een papieren verklaring te zoeken, en de reanimatierichtlijn schrijft zelfs voor dat zij daar niet naar zoeken. De verantwoordelijkheid ligt dus bij jou: je wens moet ter plekke bekend, duidelijk en ondubbelzinnig zijn.
Een niet-reanimerenpenning doet precies dat. Je draagt hem zichtbaar om je nek, zodat hulpverleners je keuze meteen zien zonder te zoeken. Zorg er daarnaast voor dat je huisarts en je naasten je wens kennen.
Wie moet de niet-reanimeren verklaring respecteren?
Niet iedereen heeft dezelfde wettelijke plicht om een niet-reanimeren verklaring te volgen. De situatie verschilt per type hulpverlener.
| Hulpverlener | Wettelijke plicht? | Geldt voor penning? | Toelichting |
|---|---|---|---|
| Ambulancemedewerker / paramedicus | Ja | Ja | Wettelijk verplicht op grond van art. 7:450 lid 3 BW |
| Huisarts / SEH-arts | Ja | Ja | Wettelijk verplicht; negeert verklaring → tuchtrechtelijk risico |
| Ziekenhuisspecialist | Ja | Ja | NTBR-beleid moet in het zorgdossier worden opgenomen |
| Verpleeghuispersoneel | Ja | Ja | Dossieraantekening vereist; penning als aanvulling |
| Burgerhulpverlener / omstander | Niet wettelijk | Ja (NRR 2025) | Herziene NRR-richtlijnen 2025 instrueren expliciet om penning te respecteren |
| BHV’er / EHBO’er | Niet wettelijk | Ja (NRR 2025) | Zelfde als burgerhulpverlener; instructie via NRR-richtlijn |
Professionele hulpverleners die een geldige en zichtbare verklaring negeren riskeren een tuchtrechtelijke procedure bij het Regionaal Tuchtcollege voor de Gezondheidszorg. Burgerhulpverleners die te goeder trouw reanimeren zonder de verklaring te hebben gezien, zijn niet aansprakelijk.
Hoe stel je een niet-reanimeren verklaring op?
Er is geen officieel nationaal formulier vereist. Een zelfopgestelde verklaring is rechtsgeldig zodra ze voldoet aan de drie wettelijke eisen: schriftelijk, gedateerd en ondertekend. Toch is het gebruik van een gestructureerd formulier verstandig, want het verkleint de kans op onduidelijkheid of discussie.
Stap 1: Stel de verklaring op
Het makkelijkst stel je de verklaring op met de gratis tool op deze pagina: stap voor stap invullen, controleren en direct downloaden. Je vult alleen in wat voor jou van toepassing is, ziet het document direct ontstaan en slaat het op als pdf of print het. Je gegevens blijven daarbij op je eigen apparaat.
Je mag ook zelf een document schrijven. Zorg dat het minimaal bevat: je volledige naam, geboortedatum, de expliciete weigering van reanimatie, de omstandigheden waaronder dit geldt, je handtekening en de datum.
Wil je naast reanimatie ook andere behandelingen weigeren of meer wensen vastleggen? Stel dan een volledige wilsverklaring op met de uitgebreide tool.
Stap 2: Bespreek de verklaring met je huisarts
Dit is de meest cruciale stap. Door de verklaring met je huisarts te bespreken:
• Wordt de verklaring opgenomen in je medisch dossier als officiële aantekening
• Is je wens, als je daar toestemming voor hebt gegeven, ook zichtbaar voor een waarnemend huisarts op de huisartsenpost
• Sluit je discussie uit over je wilsbekwaamheid op het moment van ondertekening
Je hebt geen toestemming van de huisarts nodig om een niet-reanimeren verklaring op te stellen. Iedereen die wilsbekwaam is en zestien jaar of ouder is, heeft het recht om een behandeling te weigeren. De arts mag ook niet weigeren om de verklaring in je dossier op te nemen.
Stap 3: Onderteken, dateer en bewaar correct
Onderteken met je volledige naam en handtekening. Voeg de datum toe. Bewaar het origineel op een toegankelijke plek en laat je naasten weten waar het ligt. Geef een kopie aan je huisarts voor het dossier. Geef een kopie aan je vertegenwoordiger of naasten.
Stap 4: Houd de verklaring actueel
Er is geen wettelijke vervaldatum. Bij inhoudelijke wijzigingen stel je een nieuwe verklaring op en vernietig je de oude.
Stap 5: Combineer met een niet-reanimerenpenning
De papieren verklaring beschermt je binnen de zorgketen. De niet-reanimerenpenning beschermt je buiten de zorgketen: thuis, op straat, onderweg in Nederland. Zonder penning is je wens in een acute buitensituatie onzichtbaar voor hulpverleners die ter plaatse geen dossier kunnen raadplegen.
Voorbeeld van een ingevulde niet-reanimeren verklaring
Zo ziet een volledig ingevulde verklaring eruit. Alle wettelijk vereiste onderdelen zijn aanwezig: naam, geboortedatum, een ondubbelzinnige weigering, datum en handtekening.
NIET-REANIMEREN VERKLARING
Behandelverbod op grond van artikel 7:450 lid 3 Burgerlijk Wetboek (WGBO)
Ik, ondergetekende,
Naam: Johanna de Vries
Geboren: 14 maart 1948 te Utrecht
verklaar dat ik deze verklaring wilsbekwaam en weloverwogen heb opgesteld.
IK WIL NIET GEREANIMEERD WORDEN
Bij een hartstilstand of ademstilstand weiger ik iedere vorm van reanimatie, waaronder borstcompressies (hartmassage) en defibrillatie (AED).
Deze verklaring betreft uitsluitend reanimatie. Alle overige medische zorg wil ik blijven ontvangen.
Plaats: Amersfoort Datum: 12 juni 2026
Handtekening: J. de Vries
Dit voorbeeld dient ter illustratie en gebruikt fictieve gegevens. Met de gratis tool op deze pagina maak je in een paar minuten je eigen versie.
Niet-reanimeren bij dementie: leg het zo vroeg mogelijk vast
Dementie tast geleidelijk het vermogen aan om medische beslissingen te nemen. Een niet-reanimeren verklaring kan alleen worden opgesteld door iemand die op dat moment wilsbekwaam is. Wie wacht tot de dementie gevorderd is, verliest definitief de mogelijkheid zijn eigen wens vast te leggen.
Een verklaring die is opgesteld in de beginfase van dementie, toen de patiënt nog wilsbekwaam was, blijft juridisch geldig. Hoe concreter en specifieker de verklaring, hoe minder ruimte er is voor twijfel over de bedoeling.
Praktisch voor mensen met dementie
Bij mensen met dementie in een verpleeghuis of woonzorgcentrum is de NTBR-aantekening in het zorgdossier de meest effectieve vastlegging. Het verpleeghuispersoneel werkt op basis van het dossier; een aantekening daarin instrueert het volledige zorgteam, ook bij wisselingen van dienst.
De niet-reanimerenpenning speelt ook bij dementie een waardevolle rol: als iemand met dementie buiten de instelling is of de instelling wordt verlaten voor een uitje, is de penning de enige zichtbare instructie voor hulpverleners die niet op het dossier kunnen inloggen.
Niet-reanimeren bij ouderen: kansen en kwaliteit van leven
De kans op overleven na een hartstilstand buiten het ziekenhuis ligt in Nederland gemiddeld rond de 10 tot 15 procent. Wanneer er direct wordt gereanimeerd, stijgt die kans naar ongeveer 23 procent (Hartstichting). Bij ouderen boven de 70 jaar is de kans op zowel overleven als op volledig herstel aanzienlijk lager. Bovendien brengt reanimatie risico’s met zich mee: gebroken ribben, hersenbeschadiging door zuurstoftekort en een langdurig hersteltraject op de intensive care.
Voor veel ouderen is de afweging dan ook duidelijk: een reanimatie die slaagt maar leidt tot een ernstig verminderde kwaliteit van leven, is niet wat zij willen. Die afweging is persoonlijk en hoort bij het recht op zelfbeschikking.
De Hartstichting adviseert ouderen actief na te denken over hun wensen rondom reanimatie en deze tijdig vast te leggen in gesprek met de huisarts. De huisarts kan helpen bij het inschatten van de medische realiteit; de beslissing zelf is aan de patiënt.
Ouderen in een verpleeghuis of zorginstelling
Bij opname in een verpleeghuis wordt standaard het reanimatiebeleid besproken. Vraag actief om een NTBR-aantekening in het dossier als dat je wens is, en draag ook een penning. De twee vormen vullen elkaar aan.
Niet-reanimeren in het ziekenhuis: NTBR-beleid en DNR-codes
In een ziekenhuis werkt het niet-reanimerenbeleid via het medisch dossier. Een niet-reanimeren verklaring uit de thuissituatie moet actief worden omgezet naar een NTBR-aantekening door de behandelend specialist. Dit gaat niet automatisch.
DNR-codes in het ziekenhuis
Nederlandse ziekenhuizen hanteren een systeem van behandelcodes die in het dossier worden geregistreerd. De meest gebruikte codes zijn:
Code A / Volledige behandeling
Alle levensreddende behandelingen worden ingezet, inclusief reanimatie en IC-opname.
Code B / Behandeling maar geen reanimatie (NTBR)
Medische behandeling wordt voortgezet maar bij een hartstilstand wordt niet gereanimeerd.
Code C / Comfort care / palliatief
De nadruk ligt op comfort en pijnbestrijding. Geen levensverlengende behandelingen meer.
Deze codes zijn intern en gelden alleen binnen de ziekenhuismuren. De precieze indeling en benaming verschillen per ziekenhuis. Ze vervangen niet de papieren wilsverklaring of de penning voor situaties buiten het ziekenhuis.
Bij opname in het ziekenhuis
Breng je niet-reanimeren verklaring altijd mee bij een ziekenhuisopname. Bespreek actief met de behandelend arts dat je wens wordt omgezet naar een NTBR-aantekening in het ziekenhuisdossier. Wacht niet tot een arts ernaar vraagt, want dat gebeurt niet altijd vanzelf.
Overzicht: vastlegmethoden voor niet-reanimeren vergeleken
| Methode | Werkt in ziekenhuis | Werkt buiten zorg | Juridisch bindend | Zichtbaar voor omstander |
|---|---|---|---|---|
| Papieren verklaring in dossier | Ja (na omzetting) | Nee | Ja | Nee |
| NTBR-aantekening dossier | Ja | Nee | Ja (intern) | Nee |
| Niet-reanimerenpenning | Ja | Ja | Ja | Ja |
| Niet-reanimerenarmband | Ja | Ja | Ja | Ja |
| Mondelinge mededeling | Beperkt | Nee | Nee | Nee |
| Tattoo “Niet reanimeren” | Beperkt | Ja | Ja | Beperkt |
Nieuwe reanimatierichtlijnen 2025: wat veranderde er?
In oktober 2025 publiceerde de Nederlandse Reanimatie Raad (NRR) herziene Richtlijnen Reanimatie in Nederland 2025. Deze richtlijnen bevatten een belangrijke verandering voor mensen met een niet-reanimeren verklaring, penning of tattoo.
Burgerhulpverleners moeten nu ook stoppen
Vóór 2025 golden de richtlijnen voor burgerhulpverleners (omstanders, BHV’ers, EHBO’ers) niet expliciet ten aanzien van niet-reanimeren verklaringen. De richtlijn liet dit in het midden. De richtlijnen van 2025 bepalen nu expliciet: een burgerhulpverlener die bij aanvang van reanimatie een zichtbare niet-reanimerenwens aantreft (een verklaring, penning of tattoo) moet stoppen of niet beginnen met reanimeren. Voor professionele hulpverleners veranderde er niets: zij waren al wettelijk verplicht een geldige verklaring te respecteren op grond van artikel 7:450 lid 3 BW.
Wat betekent dit praktisch?
De penning wordt daarmee nog waardevoller. Bij een hartstilstand in een openbare ruimte (winkelcentrum, sportclub of op straat) zijn het vaak burgerhulpverleners die als eerste reageren via de HartslagNu-app. Met de nieuwe richtlijn is ook voor hen duidelijk: een zichtbare penning betekent niet reanimeren. Een gepersonaliseerde penning bevat bovendien naam, geboortedatum en foto, waardoor de wens direct herleidbaar is tot de drager. Zichtbaarheid blijft het sleutelwoord. Draag de penning altijd buiten de kleding, zichtbaar om de nek.
Organisaties en hulpbronnen
KNMG – Koninklijke Nederlandsche Maatschappij tot bevordering der Geneeskunst
Richtlijnen voor artsen over reanimatiebeleid en het vastleggen van behandelverboden.
Nederlandse Reanimatie Raad
Officiële reanimatierichtlijnen 2025 en informatie over niet-reanimeren verklaringen en penningen.
Hartstichting
Informatie over reanimatie, overlevingskansen en het standpunt rondom niet-reanimeren verklaringen.
Patiëntenfederatie – Patiëntenfederatie Nederland
Informatie over patiëntenrechten, behandelverbod en wilsverklaringen.
Thuisarts.nl
Onafhankelijke patiëntinformatie van huisartsen over het vastleggen van behandelwensen.
Veelgestelde vragen over de niet-reanimeren verklaring
1. Heeft een niet-reanimeren verklaring juridische kracht?
Ja. Een schriftelijke niet-reanimeren verklaring is juridisch bindend voor professionele hulpverleners op grond van artikel 7:450 lid 3 BW. Een arts of ambulancemedewerker die een geldige, herleidbare verklaring negeert en toch reanimeert, handelt in strijd met de wet en riskeert een tuchtrechtelijke procedure. In de praktijk werkt de verklaring alleen als hulpverleners haar kennen of ter plaatse aantreffen: een verklaring die niemand kent of ziet, kunnen zij niet volgen.
2. Wat is het verschil tussen een niet-reanimeren verklaring en een niet-reanimerenpenning?
Een papieren verklaring wordt opgenomen in je medisch dossier en werkt binnen de zorgketen. Een niet-reanimerenpenning is een draagbaar object met dezelfde juridische status dat ook buiten de medische setting werkt (thuis, op straat, onderweg in Nederland), omdat hulpverleners ter plaatse geen dossier kunnen raadplegen. De ideale oplossing is beide.
3. Heb ik toestemming van mijn huisarts nodig?
Nee. Als patiënt heb je het recht behandelingen te weigeren zonder toestemming van een arts. Bespreek de verklaring wel met je huisarts, zodat deze in je dossier wordt opgenomen. De arts mag de opname in het dossier niet weigeren.
4. Hoe lang is een niet-reanimeren verklaring geldig?
Er is geen wettelijke vervaldatum. Bij inhoudelijke wijzigingen stel je een nieuwe verklaring op en vernietig je de oude.
5. Werkt de verklaring ook buiten het ziekenhuis?
Alleen als ze ter plaatse aanwezig is. Ambulancemedewerkers hebben buiten het ziekenhuis geen directe toegang tot je dossier. Alleen een draagbare niet-reanimerenpenning werkt in een acute buitensituatie.
6. Kan ik de verklaring later intrekken?
Ja. Zolang je wilsbekwaam bent kun je je verklaring altijd wijzigen of intrekken. Informeer je huisarts, vernietig de oude verklaring en stel indien gewenst een nieuwe op. Er is geen formele procedure vereist.
7. Wat als een hulpverlener de verklaring niet ziet?
Als de verklaring niet wordt aangetroffen vóór de start van reanimatie, kan reanimatie al zijn begonnen. Hulpverleners zijn niet aansprakelijk als zij te goeder trouw zijn begonnen. Draag daarom altijd een niet-reanimerenpenning zichtbaar buiten kleding om de nek, en zorg dat naasten weten dat je de verklaring hebt.
8. Werkt de verklaring ook in het buitenland?
Nee. De niet-reanimeren verklaring steunt op de Nederlandse WGBO en heeft geen rechtskracht buiten Nederland. Een penning met ook de Engelse tekst “Do Not Resuscitate” heeft buiten Nederland signaalwaarde maar geen juridische garantie. Vraag je huisarts voor internationale reizen om een meertalige medische verklaring.
9. Mag een 16- of 17-jarige een niet-reanimeren verklaring opstellen?
Ja. Artikel 7:447 BW bepaalt dat jongeren van 16 en 17 jaar voor medische beslissingen als wilsbekwaam worden beschouwd en zelfstandig een wilsverklaring, inclusief een NR-verklaring, mogen opstellen zonder toestemming van ouders of voogden.
10. Wat als mijn familie het er niet mee eens is?
Een geldige niet-reanimeren verklaring gaat voor op de wensen van familieleden. De hulpverlener moet de vastgelegde wens van de patiënt volgen, ook als familie aangeeft dat er gereanimeerd moet worden. Een arts die dit toch doet, handelt in strijd met de wet.
11. Is een tattoo met “Niet reanimeren” rechtsgeldig?
Ja. Een tattoo met een duidelijke tekst zoals “Niet reanimeren” of “Reanimeer mij niet” is een rechtsgeldige wilsuiting: de WGBO stelt geen vormeis aan een behandelverbod, mits de tattoo bij wilsbekwaamheid is gezet. Sinds de NRR-richtlijn 2025 horen alle hulpverleners, ook burgerhulpverleners, een zichtbare tattoo te respecteren. In de praktijk werkt een tattoo alleen als hij wordt opgemerkt; draag daarom bij voorkeur ook een penning.
12. Wat veranderde er met de NRR-richtlijnen 2025?
De herziene Richtlijnen Reanimatie in Nederland 2025 van de Nederlandse Reanimatie Raad instrueren nu ook burgerhulpverleners (omstanders, BHV’ers, EHBO’ers) expliciet om bij een zichtbare niet-reanimeren verklaring of penning niet te starten of te stoppen met reanimeren. Vóór 2025 was dit voor burgerhulpverleners niet expliciet geregeld.
13. Hoe verschilt een NR-verklaring van een volledige wilsverklaring?
Een niet-reanimeren verklaring weigert uitsluitend reanimatie bij een hartstilstand of ademstilstand. Een bredere wilsverklaring kan ook andere behandelingen weigeren, zoals kunstmatige voeding, beademing en operaties, en kan een medische volmacht bevatten. Een euthanasiewens kun je opnemen in een wilsverklaring of apart vastleggen in een euthanasieverklaring. Anders dan een weigering van behandeling is een euthanasieverzoek een verzoek: een arts is niet verplicht het in te willigen. Een NR-verklaring is de meest aangevraagde en meest afgebakende variant van de wilsverklaring.
14. Wat legt de huisarts vast als ik niet gereanimeerd wil worden?
De huisarts noteert je niet-reanimeerwens als behandelafspraak in je medisch dossier en koppelt je schriftelijke verklaring daaraan. NTBR (Not To Be Resuscitated) is de term die daarvoor in dossiers wordt gebruikt; het betekent simpelweg dat je bij een hartstilstand niet gereanimeerd wilt worden. Met jouw toestemming is die afspraak zichtbaar voor de waarnemend huisarts op de huisartsenpost.
15. Wat als ik tijdens een opname in het ziekenhuis van gedachten verander?
Zolang je wilsbekwaam bent, geldt altijd je actuele wens. Je kunt op elk moment aan de behandelend arts aangeven dat je je NTBR-beslissing wilt herzien. De arts past de dossieraantekening dan direct aan. Informeer ook naasten als je wens verandert.
16. Moet ik een niet-reanimeren verklaring aanvragen of kan ik hem gratis downloaden?
Aanvragen hoeft niet. Je stelt de verklaring zelf op met de gratis tool op deze pagina: vul je gegevens in, onderteken met datum en handtekening, en download hem direct als pdf of print hem meteen. Je gegevens blijven daarbij op je eigen apparaat. Een niet-reanimerenpenning vraag je wel aan.
Marieke van den Berg
Redactrice patiëntenrechten en wilsverklaringen | Gespecialiseerd in wilsverklaringen, medische rechten en het vastleggen van behandelwensen.