EHBO: eerste hulp bij ongelukken uitgelegd
EHBO, oftewel Eerste Hulp Bij Ongelukken, is de hulp die u als eerste verleent aan iemand die gewond raakt of plotseling onwel wordt. Met kennis van EHBO weet u hoe te handelen in de cruciale eerste minuten, totdat professionele hulpverleners arriveren.
Een ongeluk zit in een klein hoekje, en het kan iedereen overkomen, thuis, op straat, op het werk of tijdens het sporten. Juist dan kan de hulp van een omstander het verschil maken. EHBO geeft u de kennis en het zelfvertrouwen om die hulp te bieden.
Op deze pagina leest u wat EHBO precies is, wat u leert in een cursus, hoe het EHBO-diploma werkt, wat het verschil is met BHV, en hoe EHBO samenhangt met reanimatie en burgerhulpverlening.
Wat is EHBO?
EHBO is de afkorting van Eerste Hulp Bij Ongelukken. Het gaat om de hulp die u direct verleent aan iemand die gewond is geraakt of plotseling onwel wordt, voordat professionele hulpverleners zoals de ambulance ter plaatse zijn.
Die eerste hulp kan van alles omvatten: van het verzorgen van een wond tot het verlenen van levensreddende handelingen bij een levensbedreigende situatie. De eerstehulpverlener is daarmee de eerste schakel in de hulpverleningsketen.
Het mooie van EHBO is dat het iedereen iets te bieden heeft. Of het nu om een klein wondje gaat of om een ernstig ongeval, kennis van eerste hulp geeft u houvast om kalm en doelgericht te handelen op een moment dat het er echt toe doet.
Wat leer je bij een EHBO-cursus?
In een EHBO-cursus leert u verantwoord en adequaat handelen bij uiteenlopende noodsituaties. De nadruk ligt op praktische vaardigheden, die u veel oefent.
Onderwerpen die doorgaans aan bod komen zijn:
– Levensreddende handelingen, zoals reanimatie en het gebruik van een AED
– Het verzorgen van wonden, brandwonden en bloedingen
– Het herkennen van ziektebeelden en acute situaties
– Wat u juist beter niet kunt doen
– Het inschakelen van professionele hulp
– Omgaan met emoties en reacties bij een ongeval
U leert dus niet alleen handelingen uitvoeren, maar ook situaties inschatten en de juiste keuzes maken. Dat geeft rust en zelfvertrouwen op het moment dat het nodig is.
Het EHBO-diploma
Na het succesvol afronden van een EHBO-cursus ontvangt u een diploma of certificaat. Daarmee toont u aan dat uw kennis en vaardigheden aan de gestelde kwaliteitseisen voldoen.
Voor het verlenen van eerste hulp in het dagelijks leven heeft u geen diploma nodig: helpen mag altijd. Maar in sommige situaties is een diploma wenselijk of zelfs vereist, bijvoorbeeld vanuit de risico-inventarisatie van een werkgever of voor bepaald vrijwilligerswerk.
Een EHBO-diploma van Het Oranje Kruis is doorgaans twee jaar geldig. Met een herhalingscursus verlengt u het telkens met twee jaar. Die herhaling is belangrijk, want vaardigheden als reanimatie zakken snel weg als u ze niet blijft oefenen.
Oranje Kruis en Rode Kruis
In Nederland zijn er twee bekende routes naar een EHBO-diploma: via Het Oranje Kruis en via het Rode Kruis. De inhoud komt grotendeels overeen, maar er zijn enkele verschillen.
| Kenmerk | Het Oranje Kruis | Het Rode Kruis |
|---|---|---|
| Afsluiting | Examen aan het eind | Beoordeling tijdens de cursus |
| Resultaat | Diploma | Certificaat |
| Erkenning | In Nederland, voldoet aan Europese richtlijnen | Internationaal, Europees erkend |
Bij Het Oranje Kruis is EHBO de kernactiviteit. Bij het Rode Kruis maakt EHBO deel uit van een groter geheel aan activiteiten. Welke route u kiest, hangt af van uw wensen; voor het verlenen van eerste hulp in de praktijk maakt het inhoudelijk weinig uit.
Verschil tussen EHBO en BHV
EHBO en BHV worden vaak in een adem genoemd, maar ze zijn niet hetzelfde. Het verschil zit in de reikwijdte en de context.
EHBO richt zich specifiek op het verlenen van eerste hulp en kan door iedereen worden gevolgd, uit interesse of voor vrijwilligerswerk. BHV, oftewel bedrijfshulpverlening, is breder: naast eerste hulp omvat het ook brandbestrijding en ontruiming, en het is gericht op de bedrijfssituatie.
Een belangrijk juridisch verschil: BHV is via de Arbowet wettelijk verplicht voor werkgevers, terwijl EHBO voor particulieren niet verplicht is. Eerste hulp is dus een onderdeel van BHV, maar een EHBO-cursus is een goede, vrij toegankelijke manier om uw eerstehulpkennis te verdiepen, ook als aanvulling op een BHV-opleiding.
EHBO en reanimatie
Een belangrijk en bekend onderdeel van EHBO is reanimatie. In een volledige EHBO-opleiding leert u reanimeren en een AED gebruiken, volgens de richtlijnen van de Nederlandse Reanimatie Raad.
Daardoor kunt u als EHBO’er bij een hartstilstand direct in actie komen: starten met reanimeren en een AED inzetten, in afwachting van de ambulance. Juist die eerste minuten zijn beslissend voor de overlevingskans.
Heeft u een geldig reanimatiecertificaat, bijvoorbeeld via uw EHBO-opleiding, dan kunt u zich ook aanmelden als burgerhulpverlener via HartslagNu. Zo komt uw kennis niet alleen van pas bij ongevallen, maar ook wanneer er bij u in de buurt iemand een hartstilstand krijgt.
Waarom een EHBO-cursus?
Een EHBO-cursus volgen heeft veel waarde, ook als u er beroepsmatig niets mee hoeft. De belangrijkste reden is simpel: u kunt er een leven mee redden, of erger voorkomen.
Mensen volgen een EHBO-cursus om uiteenlopende redenen: uit persoonlijke interesse, als ouder, als sporter of sportbegeleider, voor vrijwilligerswerk of voor hun werk. In al die situaties kan kennis van eerste hulp het verschil maken.
Bovendien geeft het een gerust gevoel om te weten dat u weet wat te doen als er iets gebeurt. In plaats van machteloos toekijken, kunt u kalm en doelgericht handelen. Dat zelfvertrouwen is misschien wel een van de grootste voordelen van een EHBO-cursus.
Organisaties en hulpbronnen
Rode Kruis
Aanbieder van EHBO-, reanimatie- en AED-cursussen, met internationaal erkende certificaten.
Het Oranje Kruis
Kennisinstituut voor eerste hulp, dat de richtlijnen en het EHBO-diploma in Nederland verzorgt.
Hartstichting
Informatie over reanimatie, AED’s en het belang van snelle hulp bij een hartstilstand.
HartslagNu
Het landelijke reanimatie-oproepsysteem, waar u zich met een geldig reanimatiecertificaat kunt aanmelden.
Rijksoverheid
Officiele informatie over zorg, gezondheid en, voor wie daarover nadenkt, keuzes rond het levenseinde.
Veelgestelde vragen over EHBO
1. Wat is EHBO?
EHBO staat voor Eerste Hulp Bij Ongelukken. Het is de hulp die u als eerste verleent aan iemand die gewond is geraakt of plotseling onwel wordt, in afwachting van professionele hulpverleners. Een EHBO’er weet hoe te handelen in noodsituaties, van een klein wondje tot een levensbedreigende situatie, en vormt zo de eerste schakel in de hulpverleningsketen.
2. Waar staat de afkorting EHBO voor?
EHBO is de afkorting van Eerste Hulp Bij Ongelukken. De term wordt soms ook uitgelegd als Eerste Hulp Bij Ongevallen. Het gaat in beide gevallen om het direct verlenen van eerste hulp bij letsel of een plotselinge verandering van de gezondheid, totdat professionele hulp ter plaatse is.
3. Wat leer je bij een EHBO-cursus?
In een EHBO-cursus leert u verantwoord en adequaat handelen bij noodsituaties. Onderwerpen zijn onder meer levensreddende handelingen zoals reanimatie en het gebruik van een AED, het verzorgen van wonden, het herkennen van ziektebeelden, en het zorgen voor professionele hulp. U leert ook wat u juist beter niet kunt doen, en hoe u omgaat met emoties bij een ongeval.
4. Heb je een diploma nodig voor EHBO?
Voor het verlenen van eerste hulp in het dagelijks leven heeft u geen diploma nodig, maar met een EHBO-diploma toont u aan dat uw kennis en vaardigheden aan een kwaliteitseis voldoen. Een diploma is in sommige situaties wenselijk of vereist, bijvoorbeeld op grond van de risico-inventarisatie van een bedrijf, of vanwege vrijwilligerswerk.
5. Hoe lang is een EHBO-diploma geldig?
Een EHBO-diploma van Het Oranje Kruis is doorgaans twee jaar geldig. Daarna kunt u het met een herhalingscursus opnieuw met twee jaar verlengen. De herhaling is belangrijk, omdat vaardigheden zoals reanimatie en het gebruik van een AED snel wegzakken als u ze niet regelmatig oefent.
6. Wat is het verschil tussen het Oranje Kruis en het Rode Kruis?
Beide leiden op tot eerstehulpverlener, maar er zijn verschillen. Bij Het Oranje Kruis is EHBO de kernactiviteit en sluit u de cursus af met een examen, waarna u een diploma krijgt dat in Nederland erkend is. Bij het Rode Kruis wordt u tijdens de cursus beoordeeld en krijgt u een certificaat; dat is internationaal bekend en Europees erkend. De inhoud komt grotendeels overeen.
7. Wat is het verschil tussen EHBO en BHV?
EHBO richt zich op het verlenen van eerste hulp en kan door iedereen worden gevolgd. BHV (bedrijfshulpverlening) is breder en omvat naast eerste hulp ook brandbestrijding en ontruiming, en is gericht op de bedrijfssituatie. BHV is wettelijk verplicht voor werkgevers; EHBO niet. Eerste hulp is dus een onderdeel van BHV, maar EHBO en BHV zijn niet hetzelfde.
8. Is EHBO verplicht?
Voor particulieren is EHBO niet verplicht, maar wel sterk aanbevolen, omdat de kennis in noodsituaties van levensbelang kan zijn. Voor organisaties geldt dat bedrijfshulpverlening (BHV) wel verplicht is; een EHBO’er kan daarvan onderdeel zijn. In sommige specifieke situaties of functies kan een EHBO-diploma wel vereist zijn.
9. Leer je bij EHBO ook reanimeren?
Ja. Reanimatie en het gebruik van een AED maken deel uit van een volledige EHBO-opleiding, volgens de richtlijnen van de Nederlandse Reanimatie Raad. Daardoor kan een EHBO’er bij een hartstilstand direct starten met reanimeren en een AED inzetten, in afwachting van de ambulance. Dat kan het verschil maken tussen leven en dood.
10. Wie kan een EHBO-cursus volgen?
In principe kan iedereen een EHBO-cursus volgen; er zijn meestal geen vooropleidingseisen. Mensen volgen een EHBO-cursus uit persoonlijke interesse, voor vrijwilligerswerk, voor hun werk, of als ouder of sporter. Een EHBO-cursus is ook een goede aanvulling voor wie al een BHV-basiscursus heeft gevolgd en zijn eerstehulpkennis wil verdiepen.
11. Telt een EHBO-diploma mee om burgerhulpverlener te worden?
Om u aan te melden als burgerhulpverlener via HartslagNu heeft u een geldig reanimatiecertificaat nodig. Een EHBO-opleiding waarin reanimatie en AED-gebruik zijn opgenomen, levert die kennis op. Daarmee kan een geldig EHBO-diploma meetellen voor aanmelding als burgerhulpverlener, mits het reanimatieonderdeel actueel en geldig is.
12. Waar kan ik een EHBO-cursus volgen?
EHBO-cursussen worden onder meer aangeboden door het Rode Kruis, door opleiders die werken volgens de richtlijnen van Het Oranje Kruis, en door lokale EHBO-verenigingen. Er zijn basiscursussen, herhalingscursussen en speciale cursussen, bijvoorbeeld voor eerste hulp aan baby’s en kinderen. Kies een cursus die past bij uw situatie en met voldoende praktijkoefening.
Marieke van den Berg
Redactrice patiëntenrechten en wilsverklaringen | Gespecialiseerd in wilsverklaringen, medische rechten en het vastleggen van behandelwensen.